Avrupa Adaletin Etkinliği Komisyonu (CEPEJ)

Avrupa Adaletin Etkinliği Komisyonu (CEPEJ), Avrupa Konseyi bünyesinde faaliyet gösteren ve üye devletlerde adaletin etkinliğinin, kalitesinin ve işleyişinin geliştirilmesini amaçlayan uzman bir organdır. CEPEJ’in temel hedefi; üye devletlerde adalet hizmetlerinin adil, hızlı ve etkin bir şekilde sunulmasına katkı sağlamaktır.

CEPEJ tarafından tüm çalışmaların yürütülmesi için üye ülkeleri kapsayan bir iletişim ağı oluşturulmuştur. Üye ülkelerin belirlediği kontak kişiler bilgileri CEPEJ’in oluşturduğu ağ üzerinden CEPEJ sekretaryasına göndermektedir. 

CEPEJ Genel Kurul toplantılarına Adalet Bakanlığı yetkilileri ile birlikte Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından katılım sağlanmaktadır.

Amaç ve Görevler

CEPEJ, üye devletlerde yargı sistemlerinin işleyişini iyileştirmek ve Avrupa Konseyi tarafından bu alanda kabul edilen araçların uygulanmasını geliştirmek amacıyla faaliyet göstermektedir.

Bu kapsamda CEPEJ;

• Yargı sistemlerinin sonuçlarını ve performansını analiz eder,
• Yargı sistemlerinin karşılaştığı yapısal ve işlevsel sorunları tespit eder,
• Yargı hizmetlerinin hem değerlendirilmesine hem de işleyişine yönelik somut iyileştirme yolları geliştirir,
• Talep hâlinde üye devletlere teknik yardım ve destek sağlar,
• Avrupa Konseyi’nin yetkili organlarına, yeni bir hukukî araç geliştirilmesinin gerekli olabileceği alanlar hakkında öneriler sunar.

Çalışma Yöntemi

CEPEJ, görevlerini yerine getirirken aşağıdaki faaliyetleri yürütmektedir:

• Karşılaştırılabilir göstergeler ve ölçütler hazırlamak,
• Yargı sistemlerine ilişkin veri toplamak ve analiz etmek,
• Değerlendirme araçları ve ölçüm yöntemleri geliştirmek,
• Raporlar, görüşler, rehberler ve eylem planları kabul etmek,
• Akademisyenler, sivil toplum kuruluşları, araştırma merkezleri ve adalet alanında uzman kişilerle iş birliği yapmak,
• Hukuk profesyonelleri arasında ağlar oluşturmak ve bu ağları desteklemek.

Kuruluşu ve Hukukî Dayanak

CEPEJ, Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin 18 Eylül 2002 tarihli Res(2002)12 sayılı Kararı ile kurulmuştur. CEPEJ’in kurulması, Avrupa Konseyi’nin hukukun üstünlüğünü ve temel hakları güçlendirme iradesinin somut bir göstergesidir.

CEPEJ’in çalışmaları; özellikle Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin,

• 5. maddesi (Özgürlük ve güvenlik hakkı),
• 6. maddesi (Adil yargılanma hakkı),
• 13. maddesi (Etkili başvuru hakkı),
• 14. maddesi (Ayrımcılık yasağı) çerçevesinde şekillenmektedir.

Stratejik Önemi

2005 yılında Varşova’da düzenlenen Avrupa Konseyi Devlet ve Hükûmet Başkanları Zirvesi’nde kabul edilen Eylem Planı ile CEPEJ’in değerlendirme ve yardım fonksiyonlarının güçlendirilmesi kararlaştırılmış; böylece üye devletlerin adaleti daha hızlı ve hakkaniyete uygun biçimde sunmalarına katkı sağlanması hedeflenmiştir. Aynı zamanda, Avrupa Birliği ile adalet alanındaki iş birliğinin geliştirilmesi ve CEPEJ ile yakın çalışma yürütülmesi teşvik edilmiştir.

Güncel Çalışma Alanları

CEPEJ, yargı sistemlerinin etkinliğini artırmaya yönelik olarak;

• iş yükü yönetimi,
• makul sürede yargılama,
• yargı hizmetlerinde kalite,
• yeni bilgi teknolojilerinin (dijitalleşme, e-adalet uygulamaları) kullanımı
  gibi alanlarda çalışmalar yürütmektedir.

CEPEJ’in faaliyetleri, Avrupa’da yargı sistemlerine ilişkin karşılaştırmalı ve güvenilir veri üretimini mümkün kılarak, üye devletlerin reform süreçlerine önemli katkı sağlamaktadır.

Web sitesi: https://www.coe.int/en/web/cepej