Tarafsız ve Bağımsız Yargı İçin Teftiş Standartlarının Geliştirilmesi Projesi
Yargı organının işlevini etkin ve verimli şekilde yerine getirmesi hukuk devletinin en temel gereklerindendir. Yargının hem bağımsız ve tarafsız olabilmesi, hem de ülkenin her yerinde eşit şekilde iyi işleyebilmesi ise, yasama ve yürütme organından ayrı olarak, yargı organı içinde faaliyet yürüten bir denetim mekanizması ile mümkün olabilmektedir. Söz konusu denetim işlevi hâlihazırda Hâkimler ve Savcılar Kuruluna bağlı olan Teftiş Kurulu Başkanlığı vasıtasıyla sağlanmaktadır.
Ayrıca Hâkimler ve Savcılar Kurulunun 2024 - 2028 dönemine ait stratejik planında Amaç (A4) “Yargının Etkinlik Ve Verimliliğini Artırmak” başlığı altında teftiş sistemi güncellenerek geliştirilmesi hedefine yer verilmiştir.
Bu proje ile yukarıda belirtilen hedefle uyumlu çalışmalar yapılması, mevcut teftiş sisteminin bütün yönleriyle analizi ve teftiş sistemine ilişkin mevzuatın Avrupa Birliği üye ülkelerinin en iyi uygulamaları doğrultusunda gözden geçirilmesi öngörülmüş, bu kapsamda ilgili ulusal ve uluslararası kuruluşlar ile temasa geçilmiştir. Teftiş faaliyetinin sonuçları olan disiplin ve terfi sistemin kalitesindeki artış da yargıya duyulan güveni arttıracaktır. Bu şekilde yargının hesap verebilirliği de güçlenecektir. Bu genel hedefe ulaşmak için alt hedefler ile projenin gerçekleşmesi öngörülmüştür.
Yargı Etiği Farkındalığının Artırılması Projesi
Hâkimler ve Savcılar Kurulunun 2024-2028 Stratejik Planında, Amaç (A2) “Yargıya Güveni Artırmak” başlığı altında yer alan Hedef (H2.2) “Yargı etiği müessesesinin güçlendirilmesi”, Kurulun yargı etiği alanındaki temel önceliklerinden birini oluşturmaktadır. Bu kapsamda, hâkim ve Cumhuriyet savcılarının Türk Yargı Etiği Bildirgesi’nde yer alan ilkelere uyumunun sağlanması, bu ilkelere ilişkin farkındalığın artırılması ve etik kültürün yargı teşkilatı genelinde kurumsallaştırılması amaçlanmaktadır.
Hâkim ve savcıların Türk Yargı Etiği Bildirgesinde yer alan ilkeleri ihlal ettikleri iddiasıyla yapılan başvuruların karara bağlanması, başvuru üzerine veya resen etik istişare kararları alınması ve danışma işlevinin etkin biçimde yürütülmesi, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun yargı etiği alanında yürüttüğü temel faaliyetler arasında yer almaktadır.
Bilindiği üzere, Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulunun 06.03.2019 tarihli toplantısında kabul edilen ve 14.03.2019 tarihli ve 30714 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Yargı Etiği Bildirgesi, 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu’nun 3. maddesi kapsamında hâkimler ve savcılar için bağlayıcı nitelik taşımaktadır.
Bildirgede yer alan ilkelerin uygulamada daha etkin biçimde benimsenmesi ve etik kültürün güçlendirilmesi amacıyla, Bildirge kapsamında rehber çalışmaları yürütülmüş ve tamamlanmıştır. Bu kapsamda, Bildirgede yer alan ilkelerin uygulama alanına ilişkin olarak referans alınacak rehber metinlerin hazırlanmasına yönelik çalışmalar gerçekleştirilmiştir.
Bu çerçevede hazırlanan ilk rehber çalışması olan “Türk Yargı Etiği Bildirgesi Kapsamında Sosyal Medya Kullanım Rehberi”, Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulunun 08.03.2022 tarihli ve 639 sayılı kararı ile kabul edilmiş; 21.04.2022 tarihli ve 31816 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Anılan Rehber; giriş bölümü hariç olmak üzere beş ana başlık ve kırk beş maddeden oluşmaktadır.
Rehberde; “Sosyal Medya ve Ağlarda Sanal Kimlik İnşasında Dikkat Edilecek Hususlar”, “Sosyal Medya ve Ağlarda Sanal Arkadaşlık, Etkileşim ve İlişkiler”, “Sosyal Medya ve Ağlarda Etik Davranış Modeli ve Paylaşım Ölçütleri”, “Siber Tehlikeler Karşısında Sosyal Medya ve Ağlarda Gizlilik Ayarları ve Güvenliğin Önemi” ile “Sosyal Medya Kullanımında Eğitim ve Farkındalık Oluşturma” başlıkları altında, uygulamaya yönelik ayrıntılı düzenlemelere yer verilmiştir. Bu başlıklar kapsamında; yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığı ilkeleri gözetilerek, hâkim ve savcıların sosyal medya ve sanal ağlarda yer alabilecekleri platformlar, bu platformlardaki kimlik inşası ve ilişkiler, etkileşimler, yapılabilecek paylaşımlar ve bu paylaşımların sınırları ile güvenlik ve gizliliğe ilişkin hususlar ayrıntılı şekilde ele alınmıştır.
Söz konusu Rehberin Türkçe ve İngilizce olarak kitapçık hâlinde basımı yapılmış, ayrıca Kurulumuzun resmî internet sitesinde yayımlanmıştır. Bunun yanında, Rehbere ilişkin olarak hazırlanan ders videosu, Türkiye Adalet Akademisinin uzaktan eğitim platformu üzerinden hâkim ve savcı yardımcıları ile tüm hâkim ve savcıların erişimine açılmıştır.
Türk Yargı Etiği Bildirgesinin hazırlanması sürecinde yararlanılan çok sayıda ulusal ve uluslararası kaynak, görüş, belge ve toplantı çıktısının, uygulamada yol gösterici ve açıklayıcı bir bütünlük içerisinde sunulmasının meslek mensupları açısından faydalı olacağı değerlendirilmiş; bu doğrultuda hazırlanan “Türk Yargı Etiği Bildirgesi Rehberi”, Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulunun 15.10.2025 tarihli ve 2025/1269 sayılı kararı ile kabul edilmiştir.
İşbu Rehber, hâkim ve savcıların toplum nezdindeki itibarlarını, bağımsızlıklarını, tarafsızlıklarını ve dürüstlüklerini korumayı, yargıya duyulan güveni zedeleyebilecek tutum ve davranışlardan kaçınmalarını temin etmeyi amaçlayan Türk Yargı Etiği Bildirgesinin açıklayıcı ve yol gösterici bir şerhi niteliğindedir.
Yargı etiği kültürünün yerleşmesi amacıyla, Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulu tarafından; etik ilkelerin uygulanmasının gözetilmesine, bu ilkelere ilişkin istişare kararlarının alınmasına ve danışma işlevinin etkin biçimde sürdürülmesine yönelik çalışmalar kararlılıkla sürdürülmektedir. Türk Yargı Etiği Bildirgesinin somut örneklerle desteklenen rehberlik yaklaşımı, toplumun adalete olan güveninin pekiştirilmesine önemli katkılar sağlamaktadır.